De taal van natuurlijke patronen

Een exploratie van mogelijke vormentalen geïnspireerd door de natuur

Vormen en structuren gebaseerd op schelpdieren, het zenuwstelsel, bladnerven vogelnesten – zoals het nest van de wevervogel – kristalstructuren, het rag van een spinnenweb, het Vornoi-patroon, zoals we dat terugvinden in de vacht van giraffen, de structuur van droge aarde, in de vleugels van insecten, in de microscopische kleine cellen in uienschillen enz, zwammen… 

Het onderzoeken van architecturale mogelijkheden geïnspireerd door natuurlijke patronen is fascinerend. Structuren in de natuur zijn vaak efficiënt (materiaalgebruik, energiebeheer), adaptief (reageren op klimaat en omgeving) en duurzaam (onderdeel van gesloten cycli). Vertaald naar architectuur kunnen, met de evolutie van ontwerp- en bouwtechnieken ontwerpen ontstaan die milieuvriendelijker zijn, beter presteren qua klimaatregeling en esthetisch verrassend kunnen zijn.

Het betreft hier een oefening in het exploreren van mogelijkheden. Het mag echter niet louter blijven bij esthetiek. Niet elke toepassing van een natuurlijk patroon is functioneel in architectuur. Belangrijk is de systemische logica te ontdekken achter natuurlijke patronen en deze te integreren.

Het halen van inspiratie uit de natuur is zeker geen nieuw gegeven. Een paar bekende voorbeelden : toen Brunelleshi de kathedraal van Firenze ontwierp inspireerde hij zich voor het ontwerp van de koepel op de schaal van een ei om een lichte constructie te kunnen realiseren. Eifel inspireerde zich voor de Eifeltoren op het dijbeen dat veel kilo's moet dragen. Omdat alle gewicht op de bal van het bot steunt moet de kracht goed over het bot verdeeld zijn. Daarvoor zorgen kleine botvezels die kris-kras in lagen in het bot liggen (trabekels). Eifel heeft die opbouw in zijn ontwerp gebruikt. Voor het stadium van de olympische spelen 2008 werd voor het stalen vlechtwerk inspiratie gezocht bij het vogelnest, waaraan het stadium zijn naam ontleent. De jugendstil (of art nouveau) haalde haar inspiratie uit de natuur. De Spaanse architect Antonio Gaudi werkt in deze stijl. Hij gebruikte boomstructuren als inspiratie voor de kolommen en gewelven van zijn iconische Sagrada Familia. De takachtige vormen zorgen er niet alleen voor esthetiek maar ook voor de structurele stabiliteit van het gebouw.

Dankzij de huidige technologie kunnen unieke complexe vormen en structuren gecreëerd worden met behulp van algoritmen, wiskundige formules en diverse parameters